ABDURRAHMAN ÜZÜLMEZ

  İNGİLİZ İSTİSNACILIĞI ‘Kapitalizm Nasıl Doğdu?’ Ya Da ‘Feodaliteden Kapitalizme Geçiş’ Nasıl Gerçekleşti? "Kapitalizm nasıl doğdu?” ya da "feodaliteden kapitalizme geçiş nasıl gerçekleşti?" sorusu iki yüzyıla yaklaşan bir süredir gündemden düşmemiştir. Son zamanlarda okuduğum kitaplardan biri de Alan Macfarlane'ın (d.1941) İngiliz Bireyselciliğinin Kökenleri (Çev. Onur İşçi, İstanbul, Vakıfbank Kültür Yayınları, 2021) adlı kitabı. Macfarlane'in vaktiyle başka bir eserini de okumuştum. Daha önce Türkçeye çevrilmiş olan Kapitalizm Kültürü (Çev. Remzi hakan Kır, İstanbul, Ayrıntı Yayınları, 1993). İngiliz Bireyselciliğinin Kökenleri adlı eseri Macfarlane'nin üçleme olarak hazırladığı serinin birinci, Kapitalizm Kültürü ise ikincisini oluşturuyor. İlk ikisi çevrilmişken yakında üçüncüsünü de Türkçeye çeviren bir yayınevi çıkar diye umut ediyoruz. Karl Marx (1818-1883) ve Max Weber (1864-1920) feodaliteden kapitalizme geçişi Avrupa tarihi içinde bell...

  TANZİMAT FERMANI   Tanzimat Fermanı olarak bildiğimiz Gülhane Hatt-ı Hümâyunu 3 Kasım 1839’da Sultan Abdülmecid tarafından ilan edildi. Yabancı elçi, rical ve cemaat önderlerinin huzurunda Mustafa Reşid Paşa tarafından okundu. Osmanlı devlet teşkilatında seyfiye (askerler) ve ulema dışında üçüncü bir “sınıf” olan ve sonradan mülkiye sınıfına evrilen kalemiye , XVIII. yüzyılda diplomasinin ve diplomatların öne çıkmasıyla ülke yönetiminde belirgin ölçüde önem kazanmıştı. Mustafa Reşit Paşa da Tercüme Odası’nda yetişmiş bir devlet adamı olarak bu sınıfın mensubuydu. O ve diğer ileri gelen kalemiye mensupları meslekleri gereği Avrupa’daki sosyal ve siyasal gelişmelerden haberdar insanlardı. Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile Osmanlı modernleşme tarihinde önemli bir evreye geçilmiştir. Ferman şekil özellikleri bakımından Osmanlı geleneği ile uyumluydu. Üç yüzyıldan beridir tahta çıkan her sultan teb’aya adil bir yönetim vaad eden ‘adaletnâme’ adı verilen benzeri fermanlar ila...